– اندیشه‏ های تاثیرگذار بر پیاده‏راها

از میان اندیشمندان تاثیرگذار بر پیاده‏راها، جیکوبز با انتقاد از تفکر مدرنیستی در رابطه با خیابان، بر اهمیت پیاده‏راها تأ کید دارد. گوردن کالن نیز در کتاب منظر شهری به تأیید جیکوبز و بر خلاف نظر معماران مدرنیست ، محیط شهری را در صورتی مطلوب می‏داند که حضور انسان به صورت پیاده در شهرها ممکن و مقیاس شهرها نیز مقیاس انسانی باشد(کالن،1377). راب کریر (1979) در کتاب فضای شهری، ساختار شهر را متشکل از خیابان و میدان می‏داند و به نقش اجتماعی خیابان و نظارت اجتماعی در خیابان از سوی مردم توجه بیشتری دارد .او به لزوم نماسازی جداره‏های خیابان و رعایت مقیاس انسانی در فضای خیابان نیز توجه می‏کند. وی معتقد به اهمیت ارز شهای کلاسیک سنتی در کنار نیاز های معاصر بوده و از مخالفان شهرسازی مدرن است. در نهایت می‏توان گفت پیاده‏راها، محل حضور همه شهروندان و مشارکت آنان در زندگی جمع یشان می‏باشد. این فضاها در مقیاس همه شهرعمل کرده و پذیرای گروه‏های مختلفی از شهروندان می‏باشند و علاوه بر نقش ارتباطی و دسترسی، مکانی امن و راحت برای تماس اجتماعی، گردش و تماشا و … فراهم می‏آورند. در این راستا، کاربردهای پیاده‏راها از دید اندیشمندان به شرح ذیل می‏باشد : پیاده‏راه‏ ابزاري برای بهبود اقتصاد شهري، سلامت اجتماعي و کیفیت زيست محيطي محسوب می‏شود .به تعبیر دیگر پیاده‏راها در فضای شهری، مکا نهایی برای تقويت ارتباطات، فعال بودن حواس غيربصري، درك محيط از طریق حواس و تجديد حيات مدني مراكز شهري می‏باشند(ملک،1385 ).

این مکانها در درازمدت به فضاهایی به منظور ایجاد حس مکان و امنیت محیط و عابرین پیاده، ایجاد حس مشارکت و حضور فعال افراد و گروهها در تصمیم‏گیری و اجرا و حس مسئولیت و وابستگی بیشتر به محیط تبدیل شده‏اند(فرزبود، 1384) .به عقیده پاکزاد پیاده‏مدار بودن فضا می‏تواند زندگی و سرزندگی را به مناطق مرکزی شهر آورده و مردم را تشویق به حضور داوطلبانه در شهر کند که این امر باعث ارتقای سطح اقتصادی، اجتماعی، بهداشتی و نیز بهبود کیفیت زیست محیطی منطقه و یا شهر می‏شود .در پیاده‏راها، آزادی عمل انسان پیاده برای توقف، مکث، تغییر جهت و تماس مستقیم با دیگران بسیار زیاد است. از این رو شهروندان به تدریج به حضور در شهر وانجام فعالیت‏های مدنی عادت کرده و زمان بیشتری را در فضاهای شهری می‏گذرانند. به نظر جیکوبز (1992) خيابا نها و پياده راه‏ها مهمترين مكانهاي عمومي يك شهرند. در جدول زیر، ایده‏های مهمترین نظریه‏پردازان با تأکید بر حرکت در فضای شهری و گسترش پیاده‏مداری نمایش داده شده است (عباس زاده و تمری، 1392: 10-1).

 

جدول (2- 11): نظریه پردازان و مفاهیم موثر در پیاده مداری

ردیف نظریه پرداز سال عنوان متن/ نظریه مفاهیم کلیدی
1 تونی گارنیه 1917 شهر صنعتی حفاظت آب و هوایی پیاده راهها، عبو پیاده از درون فضای سبز
2 اشپرای رگن 1960 معماری شهرک و شهرکها پیاده روی ایجاد کنندهو بیشترین سطح تماس با فضای شهری
3 لارنش هالپرین 1968 نیویورگ، مطالعه ای بر کیفیت اولویت حرکت پیاده  در فضای شهری و افزایش کیفیت پیاده روی
4 ادموند بیکن 1968 طراحی شهرها نظامهای حرکتی عامل پیوند دهنده کل شهر، حرکت پیوسته عامل تجربه فضا
5 هیلیر 1996 تحلیل چیدمان فضا ارتباط میان حرکت و وضعیت فضای شهری
6 مایکا ای آرث 1999 نوپیاده گرایی تمرکز بر کاهش و یا حذف اتومبیل در فضای شهری

(مأخذ:کاشانی‏جو،1389)

2-27- صاحبنظران با رويكرد تقويت تعاملات اجتماعي

يكي از نظريه پردازان عرصه عمومي حنا آرنت مي باشد كه كتاب شرايط انساني را در سال 1958 تاليف نموده است .او، مشوق برونگري و زندگي سياسي و اجتماعي است كه در آن قلمرو عمومي نقش اصلي را بازي مي كند. آرنت فضا را در دو معنا؛ فضاي حضور در ميان ديگران و فضاي مابين ديگران تحليل كرده تا دركي جامع از قلمروي عمومي سياست و همين طور فضاي عمومي كالبدي شهر فراهم كرده باشد. هماهنگي مردم و اشيا در تحليل و پذيرش اين مطلب كه روابط اجتماعي به واسطه اشيا شكل مي‏گيرد، نكته كليدي است كه در تحليل آرنت درباره فضاي عمومي آمده است (مدني پور، 198:1387). جين جيكوبز روزنامه نگار و صاحبنظر برجسته مسائل شهري در كتاب مرگ و حيات شهرهاي بزرگ آمريكاي ي بر نقش فضاهاي عمومي شهري در ايجاد تعاملات اجتماعي تاكيد مي نمايد. به باور او آنچه از يك شهر بيشتر به ذهن مي ماند فضاهاي عمومي شهر بويژه خيابان ها و پياده روهاي آن مي باشند. جيكوبز اشاره مي كند كه افزايش نشست و برخاست و امنيت پياده‏رو تأثير وارونه اي بر جدايي و تبعيض نژادي دارد (پاكزاد،1386: 135). بنابراين، پياده روها بايد سر زنده باشند براي آن كه بتوانند ساكنان بيش تري را به خود  جلب کنند (Jacobs,1993,32).  همچنين، از نظر او براي سرزنده نگه داشتن خيابان بايد اندازه خاصي عابر، در پياده روهاي آن حضور داشته باشد و البته تراكم بالا را به تنهايي براي سرزندگي كافي نمي‏داند.

ديگر نظريه پرداز برجسته اي كه البته بدون اينكه معمار يا شهرساز باشد در حوزه مسائل اجتماعي و رفتارشناسي در فضاهاي شهري تاثيرگذار بوده، ويليام وايت مي باشد . در نظر او رفتار مردم در فضاهاي شهري بصورتي عجيب غيرقابل پيش بيني است و آنچه بيش از هر عامل ديگري مردم را به خود جذب مي‏نمايد حضور ساير افراد در فضا است.

يان گل، معمار و شهرساز دانماركي است كه محور اصلي پژوهش هاي خود را بر روي تعامل مسائل جامعه شناسي و روانشناسي با فضاهاي همگاني شهري متمركز نموده و از دهه 1970 در طول در حدود سه دهه بيش از چندين كتاب در اين ارتباط تاليف نموده است.  به باور او جذابيت يك شهر را مي‏توان با توجه به انبوه مردمي كه در فضاهاي همگاني آن گرد مي آيند و وقت خودشان را در آن جا می‏گذارنند، شناسایی کرد (پاکزاد، 1386: 437).

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

تأثیرگسترش پیاده ‏راه ها در تعاملات اجتماعی (نمونه موردی: خیابان مدرس شهرکرمانشاه)