شورای اروپا در توصیه نامه شماره 9 (89) R مصوب سال 1989 خود جعل رایانه­ای را به شرح زیر تعریف کرده است « جعل رایانه­ای عبارت است از هر گونه وارد کردن، تغییر، محو یا متوقف کردن داده­ها یا برنامه­ رایانه­ای یا دیگر مداخلات در جریان پردازش داده­ها به روشی که یا تحت شرایطی که اگر آن عمل بر روی یکی از موضوعات کلاسیک جرم جعلی ارتکاب یافته باشد، به موجب حقوق داخلی جرم جعل تحقق می­یابد»2 تعریف این جرم با استفاده از ماده 68 قانون تجارت الکترونیکی بر چند محور اصلی استوار است. نخست اینکه بستر ارتکاب این جرم مبادلات الکترونیکی است که با بهره­گیری از فناوری­های اطلاعات و ارتباطات و وسایل کاربردی سیستم­های رمز نگاری تولید امضاء، اسباب تحقق این جرم را فراهم می­سازد و دوم این که روش­های ارتکاب این جرم نیز الکترونیکی می­باشد و با ارتکاب افعالی نظیر ورود، تغییر، محو و توقف داده پیام و سیستم­های رایانه­ای یا استفاده از وسایل کاربردی سیستم­های رمز نگاری عملی می­شود و محصول مجرمانه حاصل از به کارگیری ابزارها و انجام اقدامات فوق نیز ایجاد پیام غیر واقعی است که دارای ارزش مالی و اثباتی است. به عبارت دیگر این جرم در زمره جرایم مبتنی بر فناوری برتر قرار دارد و بدون استفاده از فناوری­های اطلاعات و ارتباطات و ابزارهای متنوع آن ظهور خارجی نمی­یابد.

گفتار اول ) بررسی جعل رایانه­ای در قانون تجارت الکترونیک

در این گفتار به بررسی ارکان تشکیل دهنده جرم جعل رایانه­ای در قانون تجارت الکترونیک می­پردازیم:

 

الف) رکن قانونی

ماده 68قانون تجارت الکترونیک و تبصره آن، عنصر قانونی جرم جعل رایانه­ای را تشکیل می­دهد. این ماده مقرر می­دارد: « هر کس در بستر مبادلات الکترونیکی، از طریق ورود، تغییر، محو و توقف داده پیام و مداخله در پردازش داده پیام و سیستم­های رایانه­ای و با استفاده از وسایل کاربردی سیستم­های رایانه­ای و با استفاده از وسایل کاربردی سیستم­های رمز نگاری تولید امضاء مثل کلید اختصاصی، بدون مجوز امضا کننده و یا تولید امضای فاقد سابقه ثبت در فهرست دفاتر اسناد الکترونیکی و یا عدم انطباق آن وسایل با نام دارنده در فهرست مزبور و اخذ گواهی مجهول و نظایر آن اقدام به جعل داده پیام­های دارای ارزش مالی و اثباتی نماید تا با ارائه آن به مراجع اداری، قضایی، مالی و غیر به عنوان داده پیام­های معتبر استفاده نماید، جاعل محسوب و به مجازات حبس از یک تا سه سال و پرداخت جزای نقدی به میزان پنجاه میلیون ریال محکوم می­شود.

تبصره: مجازات شروع به این جرم حداقل مجازات مقرر در این ماده می­باشد.

ملاحظه می­شود که عمل مرتکب همزمان مشمول حبس و جزای نقدی است که البته نسبت به غالب مجازات­های مندرج در فصل پنجم قانون مجازات اسلامی در خصوص جعل و تزویر مجازات تخفیف­تری محسوب می­شود.

ب) رکن مادی

جرم جعل رایانه­ای از فعل مثبت مرتکب تشکیل شده است و با ترک فعل محقق نمی­شود مصادیق تمثیلی فعل مرتکب در ماده 68 قانون تجارت الکترونیک آمده است که به بررسی آن می­پردازیم:

  • ورود، تغییر، محو و توقف داده پیام

مرتکب این جرم باید از طریف انجام این اعمال اقدام به دگرگون کردن واقعیت نموده و داده پیامی ایجاد کند که با بهره­گیری از آن بتواند اموالی را تحصیل و یا امر باطلی را ثابت کند.

1 – 1 ) منظور از «ورود»، وارد کردن اطلاعات خلاف حقیقت به رایانه جهت پردازش است، اعم از اینکه با ورود اطلاعات و پردازش نهایی توسط رایانه، تحریف و جعل حقیقت در داده پیام محسوس باشد یا اینکه بدون هیچ تغییری در ظاهر داده پیام، مفاد آن تحریف شده و امر باطلی را صحیح یا صحیحی را باطل جلوه دهد، عمل مرتکب مشمول مجازات جعل خواهد شد.

 

2- Recommendation (89).9.op.cit

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

بررسی تحلیل تکوین جرم در فضای مجازی با تأکید بر قوانین کیفری ایران