دفاع های سالم

1- ایثار و نوع دوستی: کمک سازنده و لذت بخش به دیگران. نوعی واکنش وارونه سازنده و خنثی. ایثار با از خودگذشتگی تفاوت دارد. از خودگذشتگی، ارضای فرد ازطریق ارضای دیگران و ضرر رساندن به خود حاصل می‌شود. در این حالت فرد توانایی ارضای مستقیم نیازهای خود را ندارد بلکه آن‌ها را بصورتی نیابتی ازطریق کمک به دیگران ارضا می‌کند. در این حالت، در دیگران لذت ایجاد می‌شود و سپس با آنها همانندسازی می‌کند (قربانی‌نیا، 1382).

2- پیشاپیش‌نگری: پیش‌بینی واقع‌بینانه و برنامه‌ریزی برای ناراحتی‌ها در آینده با حالتی هدف محور. این دفاع به برنامه‌ریزی دقیق و یا نگرانی واقع بینانه در خصوص رویدادهای خطرناک آینده دلالت می‌کند (قربانی‌نیا، 1382).

3- ریاضت طلبی: حذف رفتار لذت بخش تجربه با هدف رشد اخلاقی و معنوی. لذت در این دفاع از طریق انصراف از لذت حاصل می‌شود و بر ضد تمام آنچه بصورت هشیارانه لذت‌بخش تلقی می‌شود، اعمال می‌گردد. زهدورزی به عنوان یک دفاع سالم تسهیل‌گر تجارب دینی است این دفاع ممکن است در سنین نوجوانی و در برخی حالت‌های سایکوتیک به عنوان یک دفاع نابالغ که تمامی کشاننده‌ها را دربر می‌گیرد و نسبت به سرکوبی ماهیتی ابتدایی‌تر دارد، نیز بکار می‌رود (سادوک و سادوک ، 1390).

4- طنز: فراهم ساختن امکان ابراز آشکار افکار و احساسات بدون ایجاد ناراحتی برای خود یا دیگران. این دفاع تحمل و در عین حال تمرکز بر آنچه را که بسیار ناراحت کننده است را فراهم می‌آورد. و از بذله‌گویی که در واقع نوعی جابجایی جهت گریز از مسائل هیجانی است، متفاوت است (قربانی‌نیا، 1382).

5- والاگرایی (والایش تصعید): ازطریق تغییر هدف یا موضوع از چیزی که به لحاظ ا جتماعی غیرقابل قبول است به هدفی قابل قبول. والاگرایی بجای انحراف و یا مسدود ساختن، تکانه‌ها را هدایت می‌کند. احساسات در این دفاع در مسیر اهداف و موضوعات مهم تصدیق، تعدیل و جهت‌یابی می‌شوند تا حدودی ارضا می‌شوند (سادوک و سادوک،1390).

6- فرونشانی: تصمیم هوشیارانه یا نیمه هوشیارانه برای تعویق در توجه به یک تکانه و یا تعارض ناهشیارانه، اجتناب از مسائل و مشکلات بصورت تعمدی و موقت. در این دفاع وجود ناراحتی و مشکل تصدیق, اما بطور موقت کنار گذاشته می‌شود (قربانی‌نیا، 1382).

6-3-2-  طبقه بندی دیگری از دفاع ها

ديدگاه‌هاي فعلي، مكانيزم‌هاي دفاعي را براساس ملاحظات نظري و رابطه‌ي اين مكانيزم‌ها با سلامت رواني كلي، طبقه بندي مي‌كنند (ويلانت[1]، 1994). مولفان DSM-IV، براساس اين رويكرد، يك طرح طبقه‌بندي به نام مقياس عملكرد دفاعي تهيه كرده‌اند. اين طبقات، روش مفيدي را براي درنظرگرفتن مكانيزم‌هاي دفاعي و نحوه‌اي كه آنها در اختلال‌هاي رواني گوناگون آشكار مي‌شوند، در اختيار مي‌گذارند. نمونه‌هايي از اين مكانيزم‌هاي دفاعي در زیر مطرح شده است:

1-6-3-2. دفاع های بسیار سازگارانه: پاسخ­­های سالم به موقعیت­های استرس­زا:

الف) شوخي: تأكيد كردن بر جنبه‌هاي خنده‌دار يك تعارض يا موقعيت استرس‌زا.

ب) ابراز وجود:  برخورد كردن با موقعيت‌هاي دشوار بوسيله‌ي ابراز مستقيم احساسات و افكار به ديگران.

ج) منع: اجتناب كردن از افكار مربوط به مسائل ناراحت كننده.

2-6-3-2. بازداری های ذهنی: راهبرد­های نا­هشیاری که به افراد کمک می­کنند افکار، احساس­ها،خاطرات، امیال، و ترس­های آزارنده را از آگاهی هشیار دور نگه دارند:

الف)جابجايي :جابجا كردن احساس‌ها يا تكانه‌هاي نامقبول از هدف اصلي اين احساس‌ها به كسي كه كمتر تهديدكننده است يا به يك شيء.

ب) تجزيه: تجزيه كردن  فرايندهاي شناختي، ادراكي و حركتي كه معمولاً يكپارچه هستند در عمكرد فرد.

ج) توجيه عقلي: متوسل شدن به تفكر بيش از حد انتزاعي در واكنش به موضوعي كه موجب تعارض يا استرس شده است.

د) واكنش وارونه: تبديل كردن احساس يا ميل ناپذيرفتني به ضد آن، براي پذيرفتني‌تر كردن آن.

ه) سركوبي: راندن ناهشيارانه‌ي اميال، افكار، يا تجربيات از آگاهي.

 

3-6-3-2. دفاع هایی که تصورات ذهنی را اندکی تحریف می کنند: تحریف تصویر ذهنی از خود، بدن یا سایرین به منظور تنظیم کردن عزت نفس:

الف) خوارشماري: حل و فصل كردن تعارض هيجاني يا استرس با نسبت دادن ويژگي‌هاي منفي به خود يا ديگران.

ب) آرماني ساختن: حل و فصل كردن تعارض هيجاني يا استرس با نسبت دادن خصوصيات مثبت اغراق آميز به ديگران.

ج) همه تواني يا قدرت مطلق: پاسخ دادن به استرس بوسيله‌ي اجراي نقش برتر نسبت به ديگران.

[1]vaillant

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

بررسی رابطه ­ی بین مکانیزم­های دفاعی، طرحواره­های ناسازگار اولیه و دشواری تنظیم هیجانی با رفتارهای بیمارگونه­ی خوردن