جایگاه منطقه ایی آزادی اطلاعات

نظامهای حقوق بشر منطقه ایی (سازمان کشورهای آمریکایی، شورای اروپا، اتحادیه آفریقا و کشورهای مشترک المنافع)به طور رسمی، آزادی اطلاعات را به رسمیت شناخته اند. در ذیل، این شناسایی‌ها به طور مختصر مورد بررسی قرار گرفته است.

2-5-2-1- شناسایی آزادی اطلاعات در سازمان کشورهای آمریکایی

ماده 13 کنوانسیون آمریکایی حقوق بشر، که یک پیمان قانونی الزام­آور می‌باشد، آزادی بیان را در مفادی مشابه با اسناد سازمان ملل، تضمین می‌کند. [1]

بند اول این ماده بیان می‌دارد:

«هر کس حق آزادی اندیشه و بیان دارد. این حق مشتمل است بر آزادی جست و جو، دریافت و مبادله اطلاعات و آرا از هر نوع بدون در نظر گرفتن مرزهای سیاسی، به صورت شفاهی یا مکتوب، به شکل نوشته یا در قالب آثار هنری یا از طریق هر وسیله دیگر به انتخاب فرد». در اکتبر سال 2000 م«کمیسیون آمریکایی حقوق بشر در یک تحول عمده، اعلامیه‌ی آمریکایی اصول آزادی بیان را تصوب کرد که جامع­ترین سند رسمی آزادی بیان در نظام کشورهای آمریکایی تا به امروز می‌باشد. این اصول بدون هیچ گونه ابهامی، آزادی اطلاعات و حق بر اطلاعات را به رسمیت شناخت. ماده 4 این اعلامیه می‌کند:«دسترسی به اطلاعات کشور، حق بنیادی هر فرد می‌باشد. کشورها ملزم به تضمین تحقق این حق می‌باشند. این اصول تنها محدودیتهایی را مجاز می‌شمارد که می‌بایست در صورت بروز یک خطر واقعی و یا قریب الوقوع که امنیت ملی را در جوامع دموکراتیک تهدید می‌کند، در قانون پایه ریزی شده باشند». [2]

مجمع سازمان کشورهای آمریکایی با پذیرش قطعنامه هایی در مورد دسترسی به اطلاعات دولتی، هر ساله از سال 2003 م، این اصول را تشکیل کرده است. این قطعنامه ها، تعهد کشورها بر موضوع احترام و ارتقاء به دسترسی افراد به اطلاعات دولتی را مورد تأکید قرار می‌دهند که تصور می‌شود یک شرط لازم برای خود اجرایی دموکراسی است. این قطعنامه‌ها همچنین از کشورها می‌خواهند تا با پذیرش هر گونه تمهیدات قانونگذاری و یا غیره، شناسایی رسمی آزادی اطلاعات را تضمین کنند و کاربرد مؤثر آن را ارتقاء دهند. [3]

2-5-2-2-شناسایی آزادی اطلاعات در شورای اروپا

شورای اروپا یک سازمان بین دولتی می‌باشد که در حال حاضر 47 کشور عضو آن می‌باشد و این شورا خود را وقف ارتقاء حقوق بشر، آموزش و فرهنگ کرده است. یکی از اسناد بنیادی این شورا، کنوانسیون اروپایی حقوق بشر و آزادی‌های بنیادی می‌باشد که آزادی بیان و اطلاعات را به عنوان یک حق بنیادی بشر در ماده 10 تضمین می‌کند. بند اول این ماده بیان می‌کند:«هر کس حق آزادی بیان دارد. این حق مشتمل است بر آزادی داشتن عقاید و مبادله اطلاعات بدون مراحمات مقامات عمومی و بدون در نظر گرفتن مرزهای سیاسی». مفاد این ماده مانع از اعمال صلاحیت دولتها برای صدور مجوز تاسیس بنگاه‌های خبرگزاری، تلویزیونی و سینمایی نخواهد بود. [4]

تفاوت جزیی این ماده با مواد 19 اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر و میثاق بین­المللی حقوق سیاسی و مدنی و ماده 13 کنوانسیون آمریکایی حقوق بشر در این است که ماده 10 حق«دریافت» و«ابلاغ» اطلاعات و نه«جستجوی» آن را مورد حمایت قرار می‌دهد. در سال 1944، چهارمین کنفرانس وزرای اروپایی در مورد سیاست رسانه‌های جمعی، تصویب اعلامیه ایی را پیشنهاد دادند که وزرای کمیته، تدارک یک سند قانونی الزام­آور و یا اقدامات دیگری شامل اصول اساسی حق دسترسی به اطلاعات مراجع دولتی را در نظر بگیرند. [5]

[1] – Adopted at san Jose, costarica 22 November 1968 O. A. S. Treaty series No, 36 entered into force 18 July 1978 Availableat; http: // www. Oas. org/ dil/ treaties – B – 32 – American – Convention – on – Human – Right

[2] – 1048 the Regular Session, 19 october 2002 Availableat. http: // www. Oas. org / en / Basics/ 19. Freedom%20 EXPRESS 10 N.

پلومان، ادوارد، حقوق بین الملل ارتباطات و اطلاعات، پیشین، صص 270-271.

[3] – See Resolution 1932 (XXX III – %5) ON Access to public information: Strengthening Democracy, adopted on 10 June 2003; Resolution 2057 (XXXXV – %8)0n Access to public information: strengtbeing Democracy, adopted on 8 June 2004; Resolution 2121 (XXX – %8)on Access to publice information strengthening Democracy, adopted on 26 May 2005; Resolution 2225 (XXXV – %6)on Access to public information: strengthening Democracy, adopted on 6 June 2006. Available at. http: // www. Search. Oas / end / default. asPX? K= Resolution + 2121 + (XXX – %2 Resolution + 2252)(XXX VI – %2 f 06)8 = All + sites

[4] – E. T. S. No 5, adopted 4 November 1950, entered in to force 3 september 1953. Available at: http: // wwww. Umn. Edu/ humants/ instree/ z 17 euroce. html

پلومان، ادوارد، حقوق بین­الملل ارتباطات و اطلاعات، پیشین، صص 250-251.

[5] – Declaration on media in a Democratic society, DH – MM (95) 4, 7-8 December 1994, para. 16. Available at. http: // docstoc. Com/ docs/ 890 13568/ European. Ministerial conferences – on – mass – media – p0licy –Texts – Adopted.

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

آزادی اطلاعات در پرتو حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران و فقه امامیه