چارچوب خدمات حسابرسی

عوامل زیادی بر گستره خدمات حسابرسی تأثیر می گذارد، اما تحقیقات بسیار معدودی در جهت ایجاد نمونه‌ای برای تشریح گستره خدمات حسابرسی انجام شده است.

کاتاناک و واکر (1999) الگوی جامع (البته آزمون نشده) از گستره حسابرسی ارایه کرده‌اند. طبق دیدگاه آنان، گستره حسابرسی تابعی از دو عامل مرتبط با عملکرد حسابرس است: اول، شایستگی (از جمله: دانش، تجربه، قدرت تطبیق، کارآیی فنی، اثربخشی حسابرسی)، دوم، عملکرد حرفه‌ای (از جمله: استقلال، بی‌طرفی، دقت حرفه‌ای، تضاد منافع، و قضاوت حرفه‌ای). علاوه بر ویژگی‌های فوق، الگوی آن‌ها شامل تأثیر انگیزه‌های اقتصادی (از قبیل: میزان حق الزحمه، میزان هزینه حسابرسی، کارآیی حسابرسی، دعاوی حقوقی، و خدمات مشاوره‌ای)، و ساختار بازار (از قبیل: رقابت، درجه تمرکز در صنعت، صرفه‌جوئی‌های ناشی از مقیاس و وجود قوانین و مقررات) و تعویض حسابرسان است. در حالی که برخی از اجزای این نمونه توسط محققان مورد بررسی قرارگرفته است، اما این چارچوب در ساختار تحقیقات مرتبط با کیفیت حسابرسی بدیع است پرسش این که کدام عامل بر کیفیت حسابرسی تأثیر بیش‌تری دارد، باید از طریق انجام تحقیقات پاسخ داده شود. بعلاوه، عناصر نمونه فوق باید به منظور درک جامع‌تر از تأثیر آن بر کیفیت حسابرسی در شرایط مختلف آزمون شود و در صورت لزوم، تعدیلاتی در آن صورت پذیرد. بنابراین، نیاز به تحقیقات به دلیل تغییرات جدی در محیط حسابرسی بیش از پیش احساس می‌شود. برخی از این تغییرات شامل گسترش دامنه خدمات اعتباردهی، اصلاح فرآیند حسابرسی، نیاز به کاهش فاصله انتظارات و پذیرش فناوری جدید است.

در مجموع تحقیقات انجام شده در زمینه کیفیت حسابرسی نشان می‌دهد که عواملی همچون (الف) معقول بودن حق‌الزحمه حسابرسی (ب) تعویض ادواری حسابرسان (ج) تشکیل کمیته حسابرسی در شرکتها (د) منع ارتباط طولانی مدت با صاحب‌کاران (ه) ادغام مؤسسات کوچک‌تر و تشکیل مؤسسات حسابرسی بزرگ‌تر (و) ایجاد سازوکاری برای پاسخگو کردن حسابرسان (ز)تخصص‌گرایی حسابرسان ـ حسابرسی صنایع خاص (ج) تأکید بر بررسی هم‌پیشگان (ح) رتبه بندی سالانه مؤسسات حسابرسی (س) وجود قوانین حمایتی از حقوق حسابرسان (به ویژه عدم مصالحه در گزارش‌گری موارد نقض)،‌ موارد دیگری هستند که منجر به تقویت کیفیت حسابرسی می‌شود.

2-4-5رتبه‌بندی موسسات حسابرسی

2-4-5-1- رتبه‌بندي موسسات حسابرسي در جهان

دامنه اندازه موسسات حسابرسي از يك نفر تاچندين هزار نفر كاركنان حرفه‌اي است. از نظر اندازه، موسسات حسابرسي اغلب به چهار گروه زير تقسيم مي‌شوند:

موسسات محلي : موسسات محلي داراي يك يا دو دفتر كار و فقط يك يا چند شريك حسابرس مستقل است كه در يك شهر يا ناحيه، خدمات خود را به صاحبكاران ارائه مي‌كنند. خدمات اين موسسات بيشتر شامل تنظيم اظهارنامه مالياتي، ارائه مشاوره مديريت و خدمات حسابداري است.

موسسات منطقه اي : بسياري از موسسات محلي با افتتاح دفاتر كار بيشتر در شهرهاي همجوار و افزايش تعداد كاركنان حرفه اي خود به موسسات منطقه اي تبديل مي شوند. ادغام با موسسات محلي ديگر نيز راهي براي منطقه اي شدن اين موسسات است.

موسسات ملي : به موسسات حسابرسي كه در بيشتر شهرهاي كشور دفاتري دارند اصطلاحاً موسسات ملي گفته مي شود. اين موسسات حسابرسي در كشورهاي ديگر نيز يا از طريق دفاتر خود يا از راه موسسات وابسته درآن كشورها، فعاليت دارند.

چهار موسسه بزرگ : اين موسسات در شهرهاي اصلي سراسر جهان دفاتري دارند. تنها يك موسسه خيلي بزرگ است كه كاركنان و امكانات كافي را براي حسابرسي يك شركت فوق العاده بزرگ دارد. اگرچه اين موسسات، خدمات متنوعي ارائه مي كنند، اما بيشترين حجم كار آنها حسابرسي است. درآمد سالانه هريك از اين موسسات در حدود صدها ميليون دلار است(البته قابل ذكر است كه اين موسسات در ابتدا هشت موسسه بزرگ بود كه با ادغام بعضي از اين شركتها با يكديگر در حال حاضر به چهارموسسه بزرگ تغيير يافته‌اند).

2-4-5-2- رتبه‌بندي موسسات حسابرسي در ايران

در ايران نيز اقداماتي براي رتبه بندي موسسات حسابرسي انجام گرفته، از جمله جامعه حسابداران رسمي ايران پرسشنامه‌اي براي كنترل كيفيت موسسات حسابرسي طراحي كرده و در آن 12 معيار زير براي ارزيابي موسسات در نظرگرفته شده است:

1- رعایت ضوابط (مندرج در اساسنامه جامعه)

2- محل موسسه

3- شیوه نگهداری مدارک و پرونده های حسابرسی

4- بيمه وماليات

5- وضعیت کارها و کارکنان :

تعداد كارها و اوقات مصرفي كاركنان

تناسب تعداد کارکنان با کارهای حسابرسی

عدم وابستگی و اتکای موسسه به یک گروه سهامدار عمده

6- استقلال و بی طرفی شرکا و کارکنان

7-  استخدام کارکنان

8- آموزش کارکنان

9- ارتقای کارکنان

10- نظام مندی کنترل کار از نظر زمان‌بندی

11- نظام‌مندی دستورالعمل‌ها و روشهای حسابرسی

12- گزارشهای حسابرسی

و براي هريك از اين معيارها امتيازي در نظر گرفته شده است.

اما علي‌رغم اين تلاش‌ها تاكنون رتبه بندي براي موسسات حسابرسي در ايران انجام نگرفته است. بنابـراين در اين پژوهش با توجه به انــدازه و قــدمت بيشتر ســازمان حســابرسي، رابطه آن را با  فرصـت سرمايه‌گذاري نسبت به ساير موسسات حسابرسي مقايسه مي‌كنيم.

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

مطالعه تاثیر حاکمیت شرکتی بر حق الزحمه حسابرسی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران